| Virulenzfaktor
| Gruppe
| pathogenetische Bedeutung
|
| M-Protein
| A-Streptokokken
|
 | in Zellwand verankertes Protein → stark antiphagozytäre Wirkung |
 | Hauptvirulenzfaktor der A-Streptokokken |
 | ermöglicht die Einteilung der A-Streptokokken in 80 Serovare |
|
| F-Protein= Adhäsin
| A-Streptokokken
|
 | in Zellwand verankertes Protein → Invasivität |
|
| Streptolysin O
| A-Streptokokken, (Pneumokokken)
|
 | Hämolysin: lysiert die Zellmembran (insbesondere Erythrozyten) |
 | Antikörpertiter meßbar |
 | sauerstoffempfindlich |
 | Pneumokokken verfügen über ein ähnliches Lysin |
|
| Streptolysin S
| A-Streptokokken
|
 | Hämolysin: lysiert die Zellmembran (insbesondere Erythrozyten) |
 | nicht-antigen → kein Antikörpertiter meßbar |
 | sauerstoffunempfindlich |
|
| Streptokinase
| A-Streptokokken
|
 | löst Fibrin auf |
 | fördert Ausbreitung von Streptokokken im Gewebe |
 | therapeutischer Einsatz bei Fibrinolyse (z.B. Infarkt) |
|
| DNAse
| A-Streptokokken
|
 | 4 Isoenzyme: A, B, C, D |
 | Zerstörung des Erbgutes |
 | verflüssigt Eiter |
|
| Hyaloronidase
| A-Streptokokken
|
 | Depolymeridase → Zerstörung der zellulären Adhärenz → Gewebsinvasivität |
|
| pyrogene Streptokokken-Exotoxine (PSE) A, B, C
| A-Streptokokken
|
 | nur bei A-Streptokokken, die von einem lysogenen Phagen infiziert sind. |
 | verantwortlich für:
 | Zytokinausschüttung (Superantigen-Wirkung) |
 | Fieber |
 | Scharlach Exanthem und Enanthem |
 | Toxischer-Schock-Syndrom |
|
|
| C5a-Peptidase
| A-Streptokokken
|
 | behindert die komplementbedingte Akkumulation von Granulozyten |
|
| Lipoteichonsäure
| A-Streptokokken
|
 | begünstigt Adhärenz an Körperzellen |
|
| Kapsel
| A-Streptokokken, Pneumokokken
|
 | kapsellose Pneumokokken können keine Erkrankung hervorrufen |
|
| Pneumolysin
| Pneumokokken
|
 | Membranwirkung |
 | dermatotoxisch |
|
| Neuraminidase
| Pneumokokken
|
 | begünstigt Invasivität |
|
| IgA1-Protease
| Pneumokokken
|
 | behindert Schleimhautabwehr |
|